Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-05-29T17:31:36.005576+00:00

Инжил: 1 Яхъя

Инжил: 1 Яхъя

1. Янъы Антласув

1. Соьзлик

2. Таблица Соответствия Имен Собственных

Янъы Антласув

Янъы Антласув

1. Кирис Соьз

1. 1 Яхъя

Кирис Соьз

Кирис соьз

Оьрметли окувшылар!

Сиз колынъызга алып турган китап Янъы Антласув деп аталады.

Янъы Антласув Эски Антласув ман бирге Библияды туьзеди.

Библия – савлай дуныяда энъ бек окылатаган китаплардынъ бириси болады. Онда Алла Таала дуныяды, аьдемди калай яратканы эм Муса пайхамбар аркалы аьдемлерге оьзининъ Йорыгын бергени акында хабарланады. Бу Йорыктынъ негизинде Аллага ынанув эм ювык аьдемлерин суьюв турады. Онынъ акында Эски Антласувдынъ биринши бес китабында – Тауратта айтылады.

Ама биз Эски Антласувдынъ калган баска китапларыннан аьдемлер, аьдетинше, Алладынъ Йорыгын, тийисли этип, толтырмаганын билемиз. Аьдемлер Аллады оьрметлевди, ювыгын суьювди тез мутатаган болганлар. Алла Таала пайхамбарларын аьдемлерге йиберетаган эди, ама олардынъ коьплери пайхамбарлардан эситкен Алладынъ соьзине эс бермейтаган эдилер.

Янъы Антласув хабарлайтаган ислер сол заманларда болган эдилер. Аллаху-Таала Иса Масихти аьдемлерди акыйкаттынъ йолына кайтарар, оларды Аллады суьйип уьйретер эм оларга оьмирлик яшавга эсикти ашар уьшин йиберген. «Мессия» соьзи грекше «Христос», «май ягылган» деген маьнеди анълатады: соьйтип сайланган патшаларга, пайхамбарларга эм бас дин куллыкшыларга айтатаган болганлар.

Иса йырма юзйыллык артта Палестинада тувган. Палестина сол заманга Урым империясы ман енъилген эди. Ама онда орынласып яшаган ювытлар оьзлерининъ динин эм ата – бабаларынынъ аьдетлерин саклайтаган болганлар. Алла оларга ят аьдемлердинъ баскыншылыгыннан босатаяк куткарувшыды йибереегине сенетаган эдилер. Алла ман йиберилген куткарувшы Иса Масих болып шыкты.

Ама Ол ювытларга олардынъ саклап турганлары болмай, оннан да коьбиректи этти: Ол савлай аьдем дуныясын куьнадан эм оьлимнинъ куьшиннен куткарды. Исада оны этпеге куьши бар эди, неге десе Оны ман бирге Алладынъ Рухы болган эди.

Янъы Антласув йырма ети китаптан туьзилген. Биринши доьрт китабы – Инжил. «Евангелие» – грек соьзи, грек тилинде «Ийги Хабар» деген тувра маьнеди анълатады. Соьйтип Оьзининъ окувын Иса Масих Оьзи атаган эди. Инжил Исадынъ яшавы, кызмет кылувы, Онынъ окувы эм эткен аьжейиплери, оьлуьви эм оьлилерден тирилуьви акында хабарлайды. Инжил Исага ынанып ызыннан иерген доьрт аьдем мен – Матай, Марк, Лука эм Яхъя ман язылган. Олардынъ баьриси де яде оьзлери Исадынъ яшавында болган ислерди коьргенлер, яде оны коьргенлердинъ хабарларыннан язып алганлар. Инжилдинъ доьрт кесеги бир бириннен оьзлерининъ язылув стильлери мен эм язувшылар Исадынъ яшавынынъ кайсы ислерине айырым эс эткенлери мен баскаланады. Ама олар эш бир зат пан да бир бирлерине карсылык этпейдилер, керисинше, Исадынъ яшавын эм окувын туьрли ягыннан коьрмеге ярдам этедилер. Тап сол ислер христиан Ямагатынынъ туьзилуьвининъ басы боладылар, эм Куран артта Исады, ети пайхамбардынъ негизининъ бири деп, белгилейди.

Иса оьлилерден тирилгениннен сонъ, Онынъ окувы кенъ яйылып басланады. Исадынъ биринши сокталарынынъ яшавы акында «Элшилердинъ ислери» деген китапта хабарланады. Сол китап Инжилден сонъ келеди. Оны Инжилдинъ бир кесегининъ авторы Лука язган. Лука бу китапта язылганды оьзи коьрген эм де сол ислердинъ коьбисинде катнаскан. «Элшилердинъ ислери» китаптынъ ортасындагы геройлардынъ бири – Петер эм Паул. Исадынъ артыннан иерген эки айтувлы соктасы. Олар Иса акында хабарды яяр уьшин коьп куьресип ислегенлер эм Онынъ атыннан коьплеген аьжейиплерди эткенлер.

Исадынъ биринши сокталарынынъ насихатшылары бирерде оьзлерининъ окувшыларына хатлар язатаган болганлар. Онда Исадынъ окувын анълатканлар, Аллага уьшини мен де ынанган аьдем оьзин кайтип юргистпеге кереги акында насихатлаганлар. Бизге еткен йырма бир хат та соьйтип Янъы Антласувга киргистилген. Бу хатлар Исадынъ эм онынъ сокталары акында билмеге суьйгенлердинъ баьрисин айлак та бек кызыксындыраяклар.

Эм Янъы Антласувдынъ сонъгы йырма етинши китабы – Ашылув. Онынъ биринши аятыннан алып, китаптынъ бас темасы кайдай болганы белгиленеди: «Иса Масихтинъ ашылувы. Аллаху-Таала оны Исага Оьзининъ кулларына не зат тез арадан болаягын коьрсетер уьшин берген…» (Ашы. 1:1) Бу китап Исадынъ энъ ювык сокталарынынъ бириси Яхъя ман язылган. Яхъя Янъы Антласувга кирген Инжилдинъ бир кесегининъ эм уьш хаттынъ авторы болады. «Ашылув» китабынынъ мырады – ызыннан иерген сокталарынынъ коьнъиллерин коьтеруьв, неге десе олар, Исадынъ бу дуныя яшавынынъ бир неше онйыллыклары озганнан сонъ, ынанмаган замандаслары ягыннан эм де, айырым болып, оькиметтен оьсе барган душпанлыкты сезетаган эдилер. Бу китап келеекте болаяк куткарылувга уьмит эттиреди. Сонынъ уьшин савлай Янъы Антласув китабындай, тек биринши окувшыларына болмай, баьрисине де каратылады.

Скобкалар ишинде курсив аьриплер мен язылган соьзлер оригинал текстте болмаганлар, оларды биз айтылганнынъ маьнесин ашык этер уьшин косканмыз.

Янъы Антласув басында эски грек тилинде язылган эди, ама эки мынъйыллыктынъ бойында ол савлай дуныядынъ мынъга ювык тиллерине коьширилген. Биз куванышлымыз, энди ногайларга да, баскалардай, бу айтувлы кие китаплар йыйынтыгы ман оьзининъ тувган тилинде таныспага амал бериледи.

Библияды коьшируьвши институт коьшируьвшилерге, редакторларга эм Янъы Антласувдынъ ногай тилинде бу баспалавда катнаскан баьри аьдемлерге оьзининъ разылыгын билдиреди.

Кие Китапты коьшируьвши Институтынынъ куллыкшылары

1 Яхъя

1 Яхъя

1. Кирис Соьз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Кирис Соьз

ЯХЪЯДАН БИРИНШИ ХАТ

Бу хаттынъ язылув йосыгы эм ойы, оны доьртинши Инжилдинъ авторы элши Яхъя язган деп, коьрсетеди. Христиан аьдетине коьре, Яхъя бу хатты Эфес шахарында янъы эрадынъ 90-ншы йылларында язбага болаяк.

Бу вакытта христиан ямагатларынынъ арасында Иса Масих эм христиан дини акында ялган окувлар кенъ яйылып баслаган эдилер. Окытувшылардынъ бирерлери, Алла Улы Оьзининъ ердеги яшавында шынты аьдем шаркында болганын, оьтирик деп санайтаган эдилер. Олар, Иса тек аьдемдей болып коьринип, ама уьшини мен де Ол Оьзине не керекти, не авырувды сезбейтаган кевдесиз рух деп, беркитип айтатаган эдилер. Олар куьнадынъ эм куьнадан куткарылувдынъ акында дурыс уьйретпеген эдилер.

Сонынъ уьшин Яхъя оьзининъ хатында христиан диннинъ дурыс маьнеси неде болганын анълатады: Алла, инсан болып, аьдемлерге оьзининъ суьювин аькелген эм бизим уьшин Оьзининъ янын берген. Шынты христианлардынъ Иса ман ювык карысувлары бар, Онынъ суьювин аладылар эм оны баска аьдемлерге савга этип бермеге суьедилер.

1

1^1Яшав Соьзи (Иса Масих) акында соьйлеймиз. Басыннан ок болган, биз эситкен, коьзимиз бен коьрген, караган эм колымыз бан тийип сезген сол затларымызды насихатлаймыз+.

2Яшав Оьзи ашылып коьринди. Оны коьргенмиз, Ога шаат боламыз, Атамызда болган эм бизге ашылган оьмирлик яшавды сизге билдиремиз+.

3Сиз де биз бен айкасувда боларсыз деп, сизге сол оьзимиз коьргенимизди эм эситкенимизди билдиремиз. Биз де Атамыз (Алла) ман эм Онынъ Улы Иса Масих пен айкасамыз+.

4Биз бу затларды куванышымыз толы болар уьшин язамыз+.

Нурда юринъиз

5Мине биз Оннан эситкен хабар, оны сизге билдиремиз: Алла – Ол нур эм Онда эш бир каранъалык йок+.

6Эгер биз, Оны ман айкасамыз деп айтып, ама каранъалыкта юрсек, оьтирикши боламыз эм акыйкатка коьре этпеймиз+.

7Эгер Ол нурда болгандай, нурда юрсек, биз бир биримиз бен айкасамыз эм Онынъ Улы – Иса Масихтинъ тоьккен каны бизди аьр туьрли куьналардан тазалайды+.

8Эгер куьналы тувылмыз деп, айтатаган болсак, оьз оьзимизди алдаймыз эм бизде акыйкатлык болмас+.

9Эгер дейим куьналарымызды айтсак, Алла оларды кеширер, бизди аьр туьрли ялганлыктан тазалар, неге десе Ол – сенимли эм аьдил+.

10Эгер куьна этпегенмиз деп айтсак, Аллады оьтирикшидей этип коьрсетемиз эм Онынъ соьзи бизде тувыл+.

2

Масих – аклавшы

2^1Балаларым, сизге мунынъ баьрисин, куьналы болманъыз деп, язаман. Ама ким куьна этсе, бизди Атасынынъ алдында аклавшы аьдил Иса Масих бар+.

2Ол бизим куьналарымызды эм тек бизикин де тувыл, белки баьри дуныядынъ куьналарын кеширткен курман болган+.

3Масихти таныганымызды Онынъ парызларын толтыратаганымыздан билемиз+.

4Ким: «Мен Оны таныдым», – дейди, ама Онынъ парызларын толтырмайды, сол – оьтирикти айтады эм онда акыйкатлык йок+.

5Ким Масихтинь соьзин толтырады, онынъ Аллады суьюви акыйкатлай да толы болады, биз де Онда болганымызды соннан билемиз+.

6Ким: «Аллада тураман», – дейди, сол, Масихтей, яшамага тийисли.

7Суьйгенлерим! Мен сизге янъы парыз язбайман, ама бу бурыннан келген эм сизге басыннан белгили болган парыз. Бурынгы парыз – ол сиз эситкен соьз+.

8Язатаганымды янъы парыз деп те айтып болады, неге десе онынъ акыйкатлыгы Масихте эм сизде коьринеди. Каранъалык оьтип, акыйкат нур энип туры+.

9Ким: «Мен нурда тураман» – деп, оьзининъ кардашын коьрип болмайды, сол энди де каранъалыкта+.

10Ким оьз кардашын суьеди, сол – нурда яшайды эм (баскаларды) йолдан тайдырмайды+.

11Ама ким оьз кардашын коьрип болмаса, сол – каранъалыкта турады эм каранъалыкта юреди, кайда баратаганын билмейди, неге десе каранъалык коьзин сокыр эткен.

12Сизге язаман, балаларым, неге десе энди Масихтинъ атыннан куьналарынъыз кеширилген+.

13Сизге язаман, аталар, неге десе сиз басыннан бери Болып Турганды таныдынъыз. Сизге язаман, яс йигитлер, неге десе сиз ибилисти енъдинъиз. Язаман сизге, кеделер, неге десе сиз Атады таныдынъыз+.

14Сизге язганман, аталар, неге десе сиз басыннан бери Болып Турганды таныдынъыз. Сизге язганман, яс йигитлер, неге десе сиз куьшлисиз, Раббийдинъ соьзи сизде яшайды эм ибилисти енъгенсиз.

15Дуныялык яшавга эм онда болган затларга берилменъиз: ким дуныялык яшавды суьеди, сонда Атадынъ суьйими йок+.

16Неге десе дуныялык яшавда болган затлардынъ баьриси – инсан кылыгынынъ куьсегени, коьз тоймавлыгы, яшав-турмыс байлыгы ман оьктемсигени – Атадан тувыл, а дуныялык яшавдан.

17Дуныя да, дуныядынъ суьйген затлары да оьтедилер, ама Алладынъ ыхтыярын толтырувшы оьмирлик яшавлы болады+.

Масихтинъ душпаны

18Балалар! Бу – сонъгы заман. Сиз Масихтинъ душпаны келеек деп эситкендей, соьлеги заманда да Масихтинъ коьплеген душпанлары шыктылар эм соннан биз сонъгы заманнынъ келгенин билемиз+.

19Олар бизден шыктылар, ама бизики тувыллар, неге десе, эгер бизикилер болсалар, биз бен калар эдилер. Олардынъ кеткенлери эш бирининъ де бизики болмаганын коьрсетти+.

20Ама кие болган (Масих) сизди май ягып сайлаган эм баьринъиздинъ де билиминъиз бар+.

21Мен сизге, акыйкатты танымайсыз деп тувыл, а керисинше, оны билесиз, солай ок эш бир оьтирик те акыйкаттан шыкпаганын анълайсыз деп, язганман.

22Ким оьтирикти айтады, эгер Иса – Масих болганын айттыргысы келмеген аьдем болмаса? Атады да, Улын да унамаган – сол Масихтинъ душпаны+.

23Улын унамаганда Ата да болмайды, а Улын таныйман дегенде – Ата да бар+.

24Басыннан алып эситкенинъиз сизде турсын. Эгер сизде сол басыннан эситкенинъиз туратаган болса, сиз Улында да, Атасында да турарсыз+.

25Мине Онынъ бизге берген ваьде соьзи – оьмирлик яшав.

26Мен муны сизге сизди алдамага каьрлегенлердинъ акында язаман+.

27Раббийден алган Кие Рух[*] сизде турады эм баска биревдинъ де уьйретуьви сизге керек болмайды. Сизди аьр бир затка уьйрететаган Кие Рух акыйкатлык – оьтирик тувыл. Сол сизди уьйреткендей, Масихте турынъыз+.

28Аьше, балаларым, энди Масихтинъ йолыннан тайманъыз. Тек сол заман Онынъ кайтып келуьвин коркынышсыз эм айыпсыз болып йолыгармыз+.

29Эгер сиз Ол туврашыл экенин билетаган болсанъыз, тувралык эткенлердинъ аьр бири Оннан тувганын да билерсиз+.

3

Алладынъ балалары

3^1Каранъызтага, Атамыз (Алла) бизди калай суьеди! Ол бизге «Алладынъ балалары» деп айтады. Уьшини мен де солай. Дуныя Оны танымаганлыктан бизди де танымайды+.

2Суьйгенлерим, биз соьле Алладынъ балаларымыз, ама алдыда не болаягымыз энди де ашылмаган. Тек билемиз: Масих ашылып белгиленгенде, Ога усаякпыз, неге десе Ол кайдай экенин коьреекпиз+.

3Оны ман уьмитлерин байлаган аьр ким оьзин тазалайды, неге десе Масих – таза+.

4Куьна эткен аьр ким (Алладынъ) йорыгын да бузады. Куьна этуьв – йорыкты бузув.

5Сиз Масих куьналарымызды Оьзине алмага келгенин билесиз. Ол Оьзи – куьнасыз+.

6Масихтинъ йолы ман барган куьна этпейди, а куьна этетаган Оны не коьрмеген, не де танымаган+.

7Балаларым, сизди эш бирев де алдап коймасын. Ким тувралык этеди, сол, Масихтей, туврашыл+.

8Ким куьна этеди, сол – ибилистен, неге десе бас деп куьна эткен – ибилис. Сонынъ уьшин Алладынъ Улы ибилистинъ ислерин бузбага келген+.

9Алладан тувган куьна этпейди, неге десе Алладынъ урлыгы онда турады. Ол куьна эталмайды, неге десе Алладан тувган+.

10Алладынъ балалары эм ибилистинъ балалары сосындай белгилери мен баскаланадылар: тувралык этпеген – Алладан тувыл, тап сондай – оьз кардашын да суьймеген+.

11Сиз басыннан эситкен хабарынъыз сосындай: бир биринъизди суьйинъиз+.

12Биз ибилистен болган эм кардашын оьлтирген Кабилдей болмаяк. А не уьшин ол кардашын оьлтирген эди? Неге десе кардашы – тувралык, ол болса яманлык этетаган эди+.

13Кардашларым, эгер дуныя сизди коьрип болмайтаган болса, сейирсинменъиз+.

14Биз оьлимнен яшавга коьшкенимизди билемиз, неге десе кардашларымызды суьемиз; (кардашын) суьймеген оьлимнинъ ишинде калар+.

15Кардашын коьрип болмаган – аьдем оьлтируьвши. Эш бир аьдем оьлтируьвшидинъ оьмирлик яшавы болмаганын билесиз+.

16Суьювдинъ не зат болганын, Масихтинъ бизге Оьзининъ яшавын бергениннен анълаймыз. Биз де кардашларымыз уьшин янымызды бермеге керекпиз+.

17Эгер ким болса да бирев дуныя байлыкка ие болып, ама кардашын кытлыкта коьрип, ога юрегин ашпаса, сол биревде Алладынъ суьйими калай яшар+?

18Балаларым! Соьз эм тил мен тувыл, ислеримиз эм акыйкатлык пан суьймеге керекпиз+.

19-20Соьйтип оьзимиздинъ акыйкатлыктан болганымызды билермиз. Юрегимиз бизди не заман шуьшлесе, Алладынъ алдында юрегимизди тынышландырармыз. Неге десе Алла бизим юрегимизден уллы эм аьр бир затты биледи.

21Суьйиклилерим! Эгер дейим юрегимиз бизди шуьшлемесе, Алладынъ алдында таьвекелли болармыз+.

22Оннан не зат тилесек те алармыз. Неге десе биз Онынъ парызларын толтырамыз эм Ога яраган ислер этемиз+.

23Онынъ буйырыгы сол: Улы Иса Масихке сенуьв эм Ол берген парызлары бойынша бир биримизди суьюв+.

24Алладынъ парызларын толтырган Аллада турар, Алла да онда турар. Алладынъ бизде турганын Онынъ бизге берген Рухыннан билемиз+.

4

Акыйкат эм ялган рух

4^1Суьйиклилерим! Рухлардынъ аьр бирисине ынанманъыз. Олардынъ Алладыкы болганын сынанъыз, неге десе коьп ялган пайхамбарлар дуныядынъ аьр ерине яйылганлар+.

2Алладынъ Рухын булай танырсынъыз: Иса Масихтинъ инсан шаркында дуныяга келгенин кабыл эткен аьр бир рух – Алладан+.

3Иса Масихти кабыл этпеген эш бир рух Алладан тувыл, ол – Масихтинъ душпанынынъ рухы. Сиз онынъ келееги акында эситкенсиз эм ол энди де дуныяда турады+.

4Балаларым, сиз Алладансыз эм ялган пайхамбарларды енъдинъиз, неге десе Сол сизде болган Рух дуныядыкыннан куьшлирек.

5Ялган пайхамбарлар – бу дуныядан, сога коьре олардынъ соьзлери бу дуныядыкы эм дуныя оларды тынълайды+.

6Биз Алладанмыз: Аллады таныган бизге тынълар. Алладан болмаган бизге тынъламайды. Эне соннан биз акыйкаттынъ эм ялганнынъ рухын таныймыз+.

Суьюв Алладан

7Суьйиклилерим! Бир биримизди суьймеге тийислимиз, неге десе суьюв – Алладан. Суьйгенлердинъ аьр бириси Алладан тувган эм Аллады биледи+.

8Суьймеген аьдем Аллады танымас, неге десе Алла – суьюв.

9Алла Оьзининъ сынъар Улы аркалы бизге яшав берер уьшин Оны дуныяга йиберген эм суьювин бизге солай билдирген+.

10Суьюв деген не? Аллады суьйгенимиз тувыл, а Онынъ бизди суьйип, куьналарымызды кеширткен курман болар деп, Улын йибергени+.

11Суьйиклилерим! Алла бизди соьйтип суьйгенине коьре биз де бир биримизди суьймеге керекпиз.

12Аллады эш бир аьдем эш бир заманда коьрмеген. Биз бир биримизди суьйсек – Алла бизде турар эм Онынъ суьйими бизде толы болар+.

13Биз Аллада турганымызды эм Ол бизде болганын, Ол берген Рухыннан билемиз+.

14Ата Оьзининъ Улын сосы дуныяга Куткарувшы этип йибергенин биз коьрдик эм сол затты шаатлаймыз+.

15Иса Алладынъ Улы болганын ким ашык айтса, Алла – сол аьдемде, ол да Аллада турады+.

16Солай этип, биз Алладынъ суьйимин таныдык эм сол суьйимге ынандык. Алла – суьюв. Суьювде туратаган – Аллада, Алла да онда турады.

17Бизде суьюв толы болганыннан, Кыямет[*] куьнинде коркувсыз турармыз, неге десе Масих калай болса, биз де бу дуныяда солаймыз+.

18Суьювде коркув йок, толы суьюв оны кувады, неге десе коркувда азаплык бар: коркатаган инсандынъ суьюви толы тувыл.

19Биз суьемиз, неге десе, бас деп, Ол бизди суьйген.

20Ким: «Мен Аллады суьемен», – деп, оьзи кардашын суьймесе, сол оьтирикши. Неге десе оьзи коьрип турган кардашын суьймеген аьдем, коьрмеген Аллады суьйип болмайды+.

21Масихтинъ бизге: «Аллады суьйген аьдем кардашын да суьйсин», – деген парызын алдык+.

5

Алла Улына сенуьв

5^1Исадынъ Масих болганына ынанган аьр ким Алладан тувган. Атады суьйген аьр ким Оннан тувганды да суьеди+.

2Аллады суьйип, парызларын толтырганда, Алладынъ балаларын суьйгенимизди анълармыз+.

3Аллады суьюв – Онынъ парызларын толтырув, олар да авыр тувыл+.

4Неге десе Алладан тувган аьр ким дуныяды енъеди. Дуныяды енъмеге мырсат берген – ол иманымыз+.

5Иса Алладынъ Улы болганына ынанганнан баска ким енъер дуныяды+?

6Сув ман эм кан ман келген[*] – Ол Иса Масих. Ол тек ялгыз сув ман тувыл, сув эм кан ман келген. Мунынъ акында шаатлык эткен – Рух, а Рух – акыйкат+.

7-8Шаатлык эткенлер уьшев: Рух, сув, кан; уьшеви де бир шаатлыкта[*].

9Биз аьдем шаатлыгын кабыл этемиз, Алла шаатлыгы болса оннан уллырак, неге десе ол – Алладынъ Оьз Улына берген шаатлыгы+.

10Алладынъ Улына ынанганнынъ оьзинде Алладынъ шаатлыгы бар. Аллага ынанмаган Оны, оьтирикши деп, санайды, неге десе Алладынъ Оьз Улына берген шаатлыгына ынанмайды+.

11Сол шаатлык бу: Алла бизге оьмирлик яшав берген эм сол яшав – Онынъ Улында+.

12Оьзинде Алладынъ Улы болганнынъ яшавы бар. Оьзинде Алладынъ Улы болмаганнынъ яшавы йок.

Оьмирлик яшав

13Мен бу затларды сизге – Алладынъ Улына ынанганларга оьмирлик яшавынъыз бар экенин билинъиз деп яздым+.

14Алладынъ алдында таьвекеллимиз: биз Алладынъ ыхтыярына келисли бир зат тилесек, Ол бизди эситеди+.

15Биз не зат тилесек те, Онынъ эситкенин билемиз. Сога коьре, Алладан не зат тилесек те, соны алатаганымызды да билемиз.

16Ким кардашынынъ оьлим аькелмейтаган куьнага киретаганын коьрсе, сол онынъ уьшин дува этсин. Дувасы ман кардашына яшав берер. Бу тек оьлим аькелмейтаган куьна эткен аьдемлер уьшин болар. Оьлим аькелетаган куьна да бар, онынъ уьшин дува этсин деп айтпайман+.

17Аьр туьрли яманлык – куьна, ама оьлимге аькелмейтаган куьна да бар.

18Алладан тувган аьдем куьна этпейтаганын билемиз, неге десе тек Алладан тувган (Иса Масих) сол аьдемди саклайды, ибилис ога тийип болмайды+.

19Биз Алладан болганымызды билемиз, соьйтип те сав дуныя ибилистинъ юргистуьвинде болганын да анълаймыз+.

20Тагы да билемиз, Алладынъ Улы келген эм Акыйкатты таныр уьшин бизге акыл берген. Биз Акыйкаттамыз, Онынъ Улы Иса Масихтемиз. Ол – акыйкат Алла эм оьмирлик яшав+.

21Балаларым, оьзинъизди бутлардан сакланъыз!+

* 2:27 Кие Рух: Дух Святой.

* 4:17 Кыямет: грекше, «оькимлик».

* 5:6 Сув эм кан ман келген: Иса Масих оьз куллыгын Йордан сувында шомылдырылувы ман баслатты эм кашта керилип оьлгенде, канынынъ тоьгилуьви мен тамамлады.

* 5:7-8 Шаатлык эткенлер уьшев: рух, сув, кан; уьшеви де бир шаатлыкта: Инжилдинъ латынша коьшируьвинде бу соьзлер булай йоралган: «Коькте шаатлык эткенлер уьшев: Ата, Соьз эм Кие Рух; уьшеви де бир шаатлыкта».

+ 1:1 Лк. 24:39, Яхья 1:14, Яхья 20:27, 2 Петер 1:16

+ 1:2 Яхья 1:4, Яхья 5:26, Яхья 11:25, 1 Яхъя 5:11, Яхья 15:27, Яхья 1:1, Яхья 1:18

+ 1:3 Яхья 17:21, 1Кор. 1:9
+ 1:4 Яхья 15:11
+ 1:5 Яхья 1:4, Яхья 8:12, Якуп 1:17
+ 1:6 Яхья 12:35, 2Кор. 6:16
+ 1:7 Эфесшилер 1:7, Ювытлар 9:14

+ 1:8 Сулейманнынъ таварыхлары 20:9, Якуп 3:2, Рим. 3:23

+ 1:9 Сулейманнынъ таварыхлары 28:13
+ 1:10 1 Яхъя 5:10, Яхья 5:38, Яхья 8:37
+ 2:1 Яхья 14:26, Рим. 8:34, Ювытлар 7:25

+ 2:2 Яхья 1:29, Яхья 11:52, 1 Яхъя 4:10, Рим. 3:25-26

+ 2:3 Яхья 14:15, Яхья 15:10, 1 Яхъя 5:3
+ 2:4 Тит 1:16
+ 2:5 1 Яхъя 4:12
+ 2:7 Яхья 13:34, 2 Яхъя 1:5

+ 2:8 Яхья 13:34, Яхья 1:9, Яхья 8:12, Рим. 13:12, Эфесшилер 5:8, 1 Салоникшилер 5:5

+ 2:9 1 Яхъя 4:20
+ 2:10 Яхья 11:10
+ 2:12 Ислер 10:43, Ислер 13:38
+ 2:13 Эфесшилер 6:11, Яхья 14:7
+ 2:15 Якуп 4:4
+ 2:17 1Кор. 7:31

+ 2:18 Мат. 24:5, 1 Яхъя 4:3, 2 Яхъя 1:7, 1 Тимотей 4:1, 2 Тимотей 3:1

+ 2:19 Ислер 20:30, 1Кор. 11:19
+ 2:20 Яхья 14:26, Яхья 16:13, 1Кор. 2:10
+ 2:22 1 Яхъя 4:3
+ 2:23 Мат. 10:33
+ 2:24 1 Яхъя 3:11

+ 2:26 Мк. 13:5, 1 Яхъя 3:7, Колосшылар 2:8, 2 Салоникшилер 2:3

+ 2:27 Ювытлар 8:11
+ 2:28 1 Яхъя 3:2, 1 Салоникшилер 2:19
+ 2:29 Мат. 6:1, 3 Яхъя 1:11

+ 3:1 Яхья 3:16, Рим. 5:8, Эфесшилер 2:4, Мат. 5:9, Яхья 1:12, 1 Яхъя 5:1, Рим. 8:14, Яхья 16:3, Яхья 17:25

+ 3:2 Рим. 8:15-16, Гал. 3:26, Эфесшилер 1:5, Рим. 8:29, 2Кор. 3:18, Пилипшилер 3:21, 1Кор. 13:12, Ашы. 22:4

+ 3:3 2Кор. 7:1

+ 3:5 Яхья 1:29, Ювытлар 9:26, 1 Петер 2:22, 2Кор. 5:21, Ювытлар 4:15

+ 3:6 3 Яхъя 1:11

+ 3:7 Мк. 13:5, 1 Яхъя 2:26, Колосшылар 2:8, 2 Салоникшилер 2:3

+ 3:8 Яхья 8:44, Ювытлар 2:14
+ 3:9 1 Яхъя 5:18
+ 3:10 1 Яхъя 4:8, 1 Яхъя 4:20

+ 3:11 Яхья 13:34, 1 Яхъя 1:5, 1 Яхъя 2:24, 2 Яхъя 1:5

+ 3:12 Яхья 8:44, Яр. 4:3-8, Юда 1:11, Ювытлар 11:4

+ 3:13 Мк. 13:13, Яхья 7:7, Яхья 15:18
+ 3:14 Яхья 5:24
+ 3:15 Мат. 5:22, Ашы. 21:8
+ 3:16 Яхья 10:11, Яхья 15:13

+ 3:17 Сулейманнынъ таварыхлары 21:13, Якуп 2:15-16

+ 3:18 Якуп 1:22, Рим. 2:13
+ 3:21 1 Яхъя 2:28
+ 3:22 Мат. 7:7-8, Яхья 14:13-14
+ 3:23 Яхья 6:29

+ 3:24 Яхья 6:56, Яхья 15:4-5, Рим. 8:9, Рим. 8:16

+ 4:1 1Кор. 14:29, 1 Салоникшилер 5:20-21, Ашы. 2:2, Мат. 7:15, Мк. 13:22, 2 Петер 2:1

+ 4:2 Яхья 1:14, 1 Тимотей 3:16, Ювытлар 2:14, 1Кор. 12:3

+ 4:3 1 Яхъя 2:18, 1 Яхъя 2:22, 2 Яхъя 1:7
+ 4:5 Яхья 3:31, Яхья 8:23, Яхья 15:19
+ 4:6 Яхья 18:37, Яхья 14:17, 1 Тимотей 4:1
+ 4:7 1Кор. 13, 1 Яхъя 3:10-11
+ 4:9 Яхья 3:16

+ 4:10 Яхья 1:29, 1 Яхъя 4:10, Яхья 3:16, Рим. 5:8

+ 4:12 Яхья 1:18, 1 Тимотей 6:16, 1 Яхъя 2:5
+ 4:13 1 Яхъя 3:24
+ 4:14 Яхья 3:17
+ 4:15 Мат. 14:33, 1 Яхъя 5:5
+ 4:17 1 Яхъя 2:28, 1 Яхъя 3:21
+ 4:20 1 Яхъя 2:9, 1 Яхъя 3:10
+ 4:21 Мат. 19:19, Мат. 22:39, Мк. 12:31
+ 5:1 Яхья 1:12
+ 5:2 1 Яхъя 2:5, 1 Яхъя 3:24, 1 Яхъя 4:13
+ 5:3 Яхья 14:15, 2 Яхъя 1:6, Мат. 11:30
+ 5:4 Яхья 16:33, Эфесшилер 6:16
+ 5:5 Мат. 14:33, 1 Яхъя 4:15
+ 5:6 Яхья 14:17, Яхья 15:26
+ 5:9 Яхья 5:36
+ 5:10 1 Яхъя 1:10, Мат. 3:17

+ 5:11 Яхья 1:4, Яхья 5:26, Яхья 11:25, 1 Яхъя 1:2

+ 5:13 Яхья 20:31

+ 5:14 Мат. 7:7-8, Яхья 14:13-14, 1 Яхъя 3:22

+ 5:16 Мат. 12:31-32, Мк. 3:29, Ювытлар 6:4-6, Ювытлар 10:26

+ 5:18 1 Яхъя 3:9
+ 5:19 Лк. 4:6, Гал. 1:4
+ 5:20 Яхья 1:1, Яхья 20:28
+ 5:21 1Кор. 10:7, 1Кор. 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=NOG

Соьзлик

Соьзлик

1. А

2. АЬ

3. Б

4. Г

5. Д

6. Е

7. З

8. И

9. Й

10. К

11. Л

12. М

13. Н

14. О

15. ОЬ

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. У

21. Х

22. Ш

23. Э

24. Ю

25. Я

Эскертпе: Доьрткил скобкаларга алынган соьзлер энъ эски грек текстлерде распайды.

Кыскартувлар:

э. а. – Масих тувганнан алдын, эрамыздан алдын.

я. э. – Масих тувганнан сонъ, янъы эра.

Абил

– Адам ман Хавадынъ экинши улынынъ аты. Алла Абил эткен курманды кабыл эткенде, уьйкен кардашы Кабил, куьнлеп, Абилди оьлтиреди. Бу зат аьдем дуныясынынъ тарихинде биринши аьдем оьлтируьв эди. (Мат 23:35; Им. ювыт. 11:4).

Адам

– Алладынъ эмири мен болган биринши аьдем. Аьдемлер дуныясы Адамнан эм Хавадан басланган. Олар, Алла берген йорыкты толтырмай, куьналы болган себепли аьдемлердинъ тувдыкларына куьналары уьшин язалавга оьлим берилген. (Рим 5:12-14; 1Кор 15:45-49).

Акша авыстырувшылар

– Ювытлар Алла уьйи уьшин йылда ярым шекел (эки динар) ясакты тоьлемеге керек эди. Бу ясакты тоьлер уьшин Урым акшасын кулланув арам деп саналган, неге десе акшада бутлардынъ (идоллардынъ) символлары бар эди. Сонынъ уьшин Урым акшасын ювыт акшасы ман авыстырмага керек болган. Ама акша авыстырувшылардынъ бу ис уьшин талаплаган аклары керегиннен уьйкен эди.

Алла патшалыгы

– Алладынъ дуныяда, патшадай, басшылык этуьви (Инжил, Мат 4:23, Лука 11:20). Алладынъ ыхтыярына бойсынып яшав.

Алла соьзи

– 1) кара: Кие Язувлар; 2) Иса Масихтинъ окувы; 3) («Соьз» уьйкен аьрип пен язылса) Иса Масихтинъ Оьзи.

Алла Улы

– Алла Соьзи, Иса Масих. Алла Соьзи заманнынъ басыннан алдын Алладынъ ишиннен туватаганы уьшин Масих Алла Улы деп аталады.

Алла уьйи

– бурынгы ювытлардынъ Аллага табынув уьйи. Ерусалимде орынласкан Алла уьйин бас деп Сулеймен патша салган эди. Бу уьй элдын арамыздан 6-ншы юзйыллыкта бузылган. 5-нши юзйыллыкта янъыдан куралган эм курман этилетаган орын болган. Иса Масих оьлип тирилгеннен 40 йыл сонъ, янъы эрадынъ 70-нши йылында Алла уьйи урымшылар ман йок этилди.

Амин

– ювыт тилинде «солай болсын» деген маьнеди анълатады.

Арамей тил

– бурынгы еврей (ювыт) эм арап тиллерге ювык тил. Иса Масихтинъ заманында ювытлардынъ куьнлик тили (еврей тил тек синагогларда кулланылатаган эди).

Асия

– (С буква ман язылады) Урымнынъ шетиндеги аьлиги Кишкей Азиядынъ (Турциядынъ) бир кесек ерининъ аты. Онынъ бас каласы Эфес болган. Азия сосы ерден атын алады, ама соьле бу соьз баска ерлерди анълатады эм оларды карыстырмага ярамайды. (Эл. Ислери 19:26; Я.а.с. 1:4).

Ассылык

– Алла акында яман соьз айтув.

Ата, Атам

– арамей тилде «Абба». Соьйтип Иса Масих Аллаху-Таалага айткан, сонъында сокталары да солай айтканлар. (Мк 4:36, Рим 8:15).

Ашыткысыз оьтпек байрамы

– кара: «Пасха байрамы».

Аьдем Улы

– арамей тилде «киси», «инсан», Кемшиликсиз инсан болганы себепли Иса Масих уьшин кулланылган титул (Таурат, Даниял 7:13 ).

Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат

– 1) э. а. 167-ншы йылда селевкид император Антиох Эпифан (Эски Антласув, Даниял 9:27 ) Ерусалимде Алла уьйинде орынластырган бут (идол); 2) я. э. 70-нши йылында Юдеядынъ коьбисин аьлек эткен урым аскерлери; 3) Келеекте Аллага карсылык этеек душпан, таьжел, антихрист.

Аьжейип нышан

– Аьдемге Алладынъ йибергенин анълатар уьшин этилген, аьдеттеги табиат законлары ман анълатпага амал болмаган бир коьринис, ис, зат.

Баалзабул

– шайтан.

Баска миллетлилер

– ювыт болмаганлар.

Бу дуныядынъ басшысы

– шайтан, ибилис.

Бут

– идол, оьтирик алладынъ сынтасы.

Греклер

– Иса Масихтинъ заманында тек Грецияда тувыл, Орта денъиздинъ буьтин куьнтувар кесегинде де яшаган эм грек тилинде соьйлеген халк. Инжилдинъ бир ерлеринде «ювыт болмаганлар» деген маьнеди анълатады. Масихтинъ заманында грек тили дуныядынъ коьп еринде анъламлы болган, сол себепли Инжилдинъ оригиналы грек тилинде язылган.

Даут улы

– Исраилдинъ уллы патшасы Даут (э. а. 1010–970 йыл.) ырувыннан шыккан Иса Масихтинъ титулы.

Динар

– урым акшасы; Иса Масихтинъ заманында аьдетли исшилерге куьнде бир динар тоьленер эди.

Дин аьлими

– Кие Язувларды коьшируьвди, анълатувды эм уьйретуьвди каьрлеген ювыт дин аьдеми.

Дин куллыкшысы

– Алла ман аьдемлер арасында эм Аллага курманлык эттируьвдей дин ислери мен каьрлеген киси.

Еврейше

– ювыт тили. Эски Антласувдынъ коьбиси еврейше, бир кесеги арамейше язылган. Иса Масих заманында ювытлардынъ коьбиси еврей тилине бек усаган арамей тилинде соьйлейтаган болганлар.

Забур

– Аллага шуькир этуьвин билдиретаган эм данъклайтаган зикирлер йыйынтыгы. Булардынъ бир кесегин патша Даут язган.

Зилот

– Масихтинъ заманында Исраилди урым аскершилерден тазаламага шалыскан аьдем.

Ибилис

– шайтан (сатана).

Ибрагим

– Ибрагим пайхамбар исраилшилердинъ эм баска халклардынъ несиллерининъ басы. Кие Китапта ол, яшав аьллерге эм аьдемлердинъ баа беруьвине карамай, бир Аллага шынты юрек пен берилгенликтинъ, онынъ баьри буйырыкларын толтырмага аьзирликтинъ уьлгиси болады (Рим 4; Им. ювыт. 11:8-19).

Ирод

– Инжилде бес кисидинъ аты: 1) э. а. 40-ншы ман 4-нши йыллар арасында, Урым империясына бойсынып, Палестинге басшылык эткен «Уллы» Ирод. Ол оьлгенде, онынъ патшалыгы уьш улы арасында боьлинген эди: Юдея ман Самария Ирод Архелайга (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 6-ншы йылы), Галилея ман Перея Ирод Антипага (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 39-ншы йылы), керуьв-куьнтувар ерлер Пилипке (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 33–34-нши йылы) берилген эди. 2) Иродлардынъ энъ залымы Ирод Архелай (Мат 2:22). 3) Ирод Антипа (яде тетрарх Ирод) оьзининъ оьгей кардашынынъ пишеси Иродиадага уьйленер уьшин биринши пишесине талак салган эди. Яхъя пайхамбар бу исти айыплаганда, Ирод оны, ыслатып, оьлтирген эди. Иса Масихти, оьким шыгарсын деп, Понтий Пилатка йиберген де сол Ирод эди. 4) Уллы Иродтынъ тувдыкларыннан 1-нши Ирод Агриппа патша эрамыздынъ 37-нши мен 44-нши йыллар арасында Палестиннинъ туьрли ерлерине басшылык эткен, 44-нши йылда оьлген (Инжил, Эл. Ислери 12:20-23). 5) 1-нши Ирод Агриппадынъ улы болган 2-нши Ирод Агриппа атасынынъ патшалыгын эрамыздынъ 48-нши йылында алган эди. Элши Паулдынъ оькиминде (судында) болган сол Агриппа эди (Эл. Ислери 25:13 – 26:32).

Иродтынъ аьдемлери

– Ирод Антипа ягы болган ювытлар куьби.

Исхак

– Ибрагим мен Сарадынъ улы, Якуптынъ атасы болып Якуп аркалы ювытлардынъ атасы болган (Эл. Ислери 7:8).

Йин

– коьзге коьринмейтаган, шайтанга куллык этетаган кара куьш.

Канай

– кара: Зилот.

Каш

– шуьшли аьдемди, шуьй мен керип, оьлтирер уьшин кулланылган агаш, дарагаш.

Кесар

– Урым императордынъ титулы.

Кие

– Алладынъ куллыгына багысланган.

Кие Китап

– кара: Кие Язувлар (2-нши маьнеси).

Кие Рух

– арапша «Рухулкудус», орысша «Дух Святой». Алладынъ Кие «Яны», аьр ерде болган, коьринмеген «Куьши», «Куваты».

Кие Шатыр

– Алла уьйи салынганга дейим исраилшилер Аллага «шаатлык шатыры» деген кие шатырда курман эткенлер эм Ога табынганлар (Эл. Ислери 7:44; Им. ювыт. 8:2-5).

Кие Язувлар

– 1) Иса Масихке дейим: Эски Антласув (Таурат, Забур, Пайхамбарлар Язувлары); 2) Иса Масих келгеннен сонъ сол Язувларга – Янъы Антласув (Инжил) да косылды.

Куьна

– Адам пайхамбар эм Авадынъ Аллага карсылык эткенлери себептен аьдемлер Алладынъ парызларын толтыралмайтаган эм этпеге суьймейтаган болдылар. Бу аьл «куьна» деп аталады. Куьна инсан кылыгымыздан шыгып, Алладынъ буйырыгына карсы болган ойларды, соьзлерди, ислерди анълатады.

Левит

– Исраилдинъ Левий ырувыннан болган Алла уьйинде дин куллыкшыларына ярдам этуьвши аьдем.

Майлав

– бурынгы заманларда Аллага куллык этер уьшин кулланылаяк заттынъ уьстине яде янъы куллыкка салынаяк аьдемнинъ басына зейтун майын ягатаган болганлар. Бу соьз Инжилде Алладынъ Кие Рухын иманлыларга беруьвин де анълатады.

Масих

– еврейше «Машиях», грекше «Христос», арапша «Масих». Бу соьз «май ягылган аьдем» (кара: майлав) деген маьнеди анълатады. Бурынгы пайхамбарлар Куткарувшы Масих (Иса) келеегин алдын билдиргенлер.

Межлис

– грек тилинде «синедрион». Бас дин куллыкшылары, аксакаллар эм дин аьлимлериннен куралган, бурынгы ювытлардынъ дин эм миллет кенъеси.

Нух

– Алла яманлыкка баткан аьдемлер дуныясын йок этпеге токтасканда, тек ялгыз бир туврашыл Нухты эм онынъ аьелин сав калдырды (Мат 24:37-38).

Онъ ягында турув

– бурынгы ювыт культурасында биревдинъ онъ ягында турувы яде олтырувы – энъ сыйлы эм уллы орын деп саналган.

Ораза тутув

– Кие Китаптынъ заманында бу соьз астан-сувдан толысынша токтап турувды анълаткан. Соьйтип, аьдем оьзин Аллага аманатлап, оьзининъ Ога бойсынувын коьрсеткен, Оннан куьнасын кешируьвди эм ярдам этуьвди тилеген (Мат 4:2; Лк 18:12; Эл. Ислери 13:2-3).

Осанна

– арамей тилде «Энди куткар!» деген алгыс соьз.

Оьтпек сындырув

– иманлылардынъ бирге йыйылып ас ишуьви, Иса Масихтинъ оьлуьвин эслеринде тутар уьшин бирге оьтпек сындырып ашавы.

Парисейлер

– бурынгы ювытлардынъ куьшли дин куьби. Таурат парызларын мукаят толтырмага куьрескен аьдемлер. Кара: Садукейлер.

Пасха байрамы

– бу байрамда ювытлар Алладынъ Муса пайхамбар аркалы олардынъ аталарын Мысырдагы кул болувдан куткарганын эске туьсиредилер. Курманлык козы шалып, ети куьн бойынша ашыткысыз оьтпек ашайдылар. Сол себептен бу байрам ашыткысыз оьтпек байрамы деп те аталады.

Понтий Пилат

– эрамыздынъ 26–36-ншы йыллар арасында Урым империясынынъ Юдея элинде басшылык эткен тоьреши.

Раббий

– грек тилинде «кириос». Бу соьздинъ маьнеси «ие», «бий».

Рух

– кара: Кие Рух.

Садукейлер

– бурынгы ювытлардынъ дин куьби. Ынанган затларынынъ коьбиси мен парисейлерге карсы келедилер, мысалыга: 1) Муса пайхамбарга берилген бес китаптан баска язувларды кабыл этпейдилер; 2) йин, маьлек, ян, еннет, яханем, ахырет болганына эм оьлгенлердинъ тирилеегине ынанмайдылар.

Самарияшылар

– ювытлар ман бир неше палестин миллетлерден куралган эм ювытлардай тек Аллага ынанган карысык ырув. Самарияшылар ман ювытлар айкаспайдылар.

Самсон

– бурынгы исраилшилердинъ душпанлары ман куьресип турган уллы давдынъ аты (Им. ювыт. 11:32).

Саьат

– бурынгы заманларда аьдемлердинъ коьбиси куьн баткан вакытты экинши куьннинъ басы деп санайтаган болганлар. Кеше 12 саьатке яде уьшер саьаттен куралган доьртликлерге боьлинген. Куьн бойы куьн тувган заманнан баслап, 12 саьатке боьлинген. Мысалыга, бу системага коьре куьннинъ уьшинши саьати – 09:00 саьат, тогызыншы саьати – 15:00 саьат. Ама бир неше Инжил аьлимлерине коьре Яхъядынъ Ийги Хабарында буьгуьнги системага усаган система кулланылады. Солай болганда, онда «оныншы саьат» деп язылса, 10:00 саьат деп анъламага керек.

Синагог

– ювытлар Аллага табынар уьшин йыйылатаган уьй.

Сион

– Ерусалим каласы орынласкан тоьбелердинъ бири. Сион соьзи – «Алладынъ уьйин» яде «Алладынъ халкын» символлы суьвретлейди. «Сионнынъ кызы» деген термин «Ерусалим яшавшылары» деген маьнеди анълатады.

Сокта

– бир устаздынъ, дин мектептинъ окувшысы.

Сувда шомылдырылып тазаланув

– грекше «вафтисма». Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылып тазаланувы, онынъ тевбеге туьсип, янъы оьмирде яшап баслаганын анълатады.

Суьлеймен

– Дауттынъ улы, Исраилдинъ уьшинши патшасы. Энъ биринши Аллага табынув уьйди Ерусалимде Сулеймен салган (Мат 12:42).

Таварых

– терен акыйкатты уьйретуьвши айтув, метафоралы кыска хабар.

Таурат

– 1) Алла Муса пайхамбарга берген Кие Йорык (шериат); 2) Эски Антласувдынъ сол Йорыкты ишине алган биринши бес китабы; 3) Эски Антласув китапларынынъ баьриси.

Таурат аьлими, Таурат устазы

– кара: Дин аьлими.

Тевбе

– арап соьзи болып, «ойын туьрлендируьв» деген маьнеси болган бир грекше соьзди анълатады. Тевбе, куьнады эм менменликти койып, Аллага кайтув.

Тетрарх

– кишкей ердинъ (юрттынъ) патшасы.

Урым аьдеми

– Урым империясында яшаганлардынъ баьриси де урым аьдеми болмаганлар. Урым аьдеми болувдынъ айырым эркинликлери арасында таяк пан тоьбеленуьв эм кашка керилуьвдей авыр язаларды шекпев эм авыр шуьшлевден акланар уьшин императордынъ оькимин талаплав эди. Тувганыннан баслап урым аьдеми болмаганлар бу эркинликти: 1) куллыктан эркин этилуьв мен; 2) уьйкен кызметтинъ савгасы деп; 3) акша тоьлев мен алатаган эди.

Устаз

– дин акыйкатларын окытувшы.

Хаджар

– Ибрагим пайхамбардынъ пишеси болган Сарадынъ таьвкеси эди. Хаджар, Ибрагимнен ул (Исмаилды) тапкан, ама Ибрагимнинъ асаба тукым калдырувында тек Сарадынъ улы Исхак болган. Исмаилдан, Алла шапагаты ман, уллы халк – исмаилитлер туьзилген. Оларга оьзлерин араплар аькетедилер.

Харун

– Муса пайхамбардынъ уьйкен кардашы, Левий ырувыннан. Алла Таала Муса аркалы Тауратты йибергенде, ювытларга биринши дин куллыкшысы болып Харун айырылган эди. Оннан сонъ бас дин куллыкшылардынъ баьри де Харуннынъ ырувыннан болган (Им. ювыт. 5:4).

Шаатлык шатыры

– Кара: Кие шатыр.

Шабат куьни

– юма аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман арасы; ювытлардынъ эш бир ис этпеген сыйлы куьни.

Элши

– грекше «апостолос». Бу соьздинъ Инжилдеги маьнеси – Иса Масих Оьзи акындагы Ийги Хабарды яймага тапшырган аьдем, хабаршы. Сондай атты алганлардынъ бириншилери Исага энъ ювык эм Оны ман бирге юрген он эки соктасы алганлар (Мат 10:1-4; Гал 1:11-19).

Эрегожа киюв эм куьл себуьв

– ювытлардынъ уллы кайгыды яде куьнады билдируьв аьдети.

Эски Антласув

– 1) Иса Масихтинъ заманыннан алдын язылган 39 кие китап (Таурат, Забур эм Пайхамбарлардынъ китаплары); 2) Алладынъ Муса пайхамбар аркалы Исраил халкы ман эткен, Тауратка негизленген антласувы.

Ювыт

– жуьйт, юдей, еврей.

Юбантувшы

– грекше «параклитос». Бу соьз, «Ярдамшы» эм «Кенъес беруьвши» деген маьнеди анълатып, Алладынъ Кие Рухы ман тенъ маьнели.

Юдея

– 1) Урым империясы заманында Палестиннинъ кубыла кесегиннен туьзилген эл; 2) Оны ман бирге ювытлар коьп болган конъысы эллер.

Ямагат

– 1) Иса Масихтинъ уьммети, аьр ерде, аьр заманда да Ога ынанганлардынъ ямагаты; 2) Белгили бир ерде йыйылган, Иса Масихке ынанган аьдемлер куьби.

Янъы Антласув

– 1) Иса Масихтинъ кашта тоьгилген кие каны аркалы Алладынъ аьдемлерди куткарув уьшин эткен антласувы; 2) Иса Масихтинъ заманыннан сонъ язылган 27 кие китап (Инжил). Бу китаплардынъ коьбиси эрамыздынъ 70-нши йылына, баьриси де 100-нши йылына дейим язылган.

Ясакшы

– Иса Масих заманында Урым империясы уьшин оьз халкыннан ясак йыятаган, сол себептен динин эм элин саткан деп саналатаган ювыт.

Таблица Соответствия Имен Собственных

Таблица Соответствия Имен Собственных

1. Байыр Атлардынъ Келисуьв Кеплерининъ Таблицасы

2. Иса Масих Заманындагы Палестина

3. Иса Масих Заманындагы Ерусалим Каласы

4. Иса Масих Заманындагы Ерусалимде Болган Алла Уьйининъ Планы

5. Иса Масихтинъ Заманындагы Урым Патшалыгы

6. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Биринши

7. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Экинши

8. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Уышинши

9. Элши Паулдынъ Урымга

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Урымга

Элши Паулдынъ Урымга

Table of Contents

Инжил: 1 Яхъя

Янъы Антласув

- Кирис Соьз

- 1 Яхъя

- Кирис Соьз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Соьзлик

Абил
Адам
Акша авыстырувшылар
Алла патшалыгы
Алла соьзи
Алла Улы
Алла уьйи
Амин
Арамей тил
Асия
Ассылык
Ата, Атам
Ашыткысыз оьтпек байрамы
Аьдем Улы
Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат
Аьжейип нышан
Баалзабул
Баска миллетлилер
Бу дуныядынъ басшысы
Бут
Греклер
Даут улы
Динар
Дин аьлими
Дин куллыкшысы
Еврейше
Забур
Зилот
Ибилис
Ибрагим
Ирод
Иродтынъ аьдемлери
Исхак
Йин
Канай
Каш
Кесар
Кие
Кие Китап
Кие Рух
Кие Шатыр
Кие Язувлар
Куьна
Левит
Майлав
Масих
Межлис
Нух
Онъ ягында турув
Ораза тутув
Осанна
Оьтпек сындырув
Парисейлер
Пасха байрамы
Понтий Пилат
Раббий
Рух
Садукейлер
Самарияшылар
Самсон
Саьат
Синагог
Сион
Сокта
Сувда шомылдырылып тазаланув
Суьлеймен
Таварых
Таурат
Таурат аьлими, Таурат устазы
Тевбе
Тетрарх
Урым аьдеми
Устаз
Хаджар
Харун
Шаатлык шатыры
Шабат куьни
Элши
Эрегожа киюв эм куьл себуьв
Эски Антласув
Ювыт
Юбантувшы
Юдея
Ямагат
Янъы Антласув
Ясакшы

Таблица Соответствия Имен Собственных

- Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

- Иса Масих заманындагы Палестина

- Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

- Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

- Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

- Элши Паулдынъ Урымга